تبليغاتX
مدونة (قبیله آل کثیر) فی خوزستان - مطلب زیر از روزنامه عصر کارون 8 محرم 1385

 

                  تجاوبت الدنيا عليك ماتما                 نواعيك فيها للقيامة تهتف

      جهان در عزاداري تو غوغا كرد و خبر شهادتت تا روز قيامت بر زبان ها جاري است.

 

شهرحرازتوابع شهرستان شوش درحاشيه رود خانه دزواقع است اهالي آن همچون سايرقبايل عرب فرهنگ زبان دين ومذهب ازشاخصه هاي مهم اين قبيله است وعلاوه برآن نام بيت چريم(بيت كريم)با نام دوستداران اهل بيت قرين گشته است وساليان سال است كه مراسم شبيه واقعه كربلا دراين قبيله اجرا مي شود ومردم ازروستاها وشهرهاي مختلف براي تجديد ميثاق با خاندان پيامبروكسب فيض واجر اخروي دراين مراسم شركت مي كنند وانصافا اين مراسم به گونه اي اجرا مي شود كه انسان باتمام وجودش واقعه دردناك كربلا را احساس مي كند. با وجود اينكه مراسم شبيه واقعه كربلا وعزاداري امام حسين (ع) دراين قبيله ريشه تاريخي دارد سوالي كه دراينجا مطرح است اين است كه ازچه زماني قبيله آل كثيرشروع به برگزاري مراسم عزاداري سيد الشهداء (ع) به خصوص مراسمي به نام شبيه يا نمايش كرده است وچه كسي پايه گذاراين عزاداري بوده است. بعضي ازپيروان وسالخورد گان قبيله آل كثيركه مي توان به سخن آنان اعتماد كرد براي ما جزئيات اقامه اين مراسم ديني را چنين نقل كردند او اين شخصي كه اين مراسم را برپا كرده است شيخ فرحان وشيخ غافل وشيخ فارس ابن شيخ سالم ازقبيله آل كثيرتيره بيت كريم بوده است كه درلهجه عاميانه به آنها بيت چريم گفته مي شود وشروع آن دراواسط قرن دوازدهم هجري قمري مي باشد. دراين مورد داستان معروفي است كه بد نيست آن رانقل نماييم وخلاصه اين داستان اين است كه شيخ غافل سال (1224هجري قمري مصادف با 1181 هجري شمسي) به قصد زيارت عتبات عاليات به عراق سفركرده اند وبه شهرحله رسيده وآن روزها مصادف با ماه محرم الحرام بود ومراسم عزاداري شبيه يا تعزيه گرداني رامشاهده نمود وهمراه اوشخصي روحاني به نام شيخ حسين بود وشيخ غافل به اوگفت دوست دارم كه همانند اين عزاداري را درقبيله خود برپا كنم و ازتو مي خواهم كه هرچه دراين عزاداري به صورت شعرونثرگفته مي شود بنويسي وتصويراين عزاداري رابه خاطربسپاري شيخ حسين درخواست شيخ غافل را اجابت كرد وهرچه رامشاهده كرد به صورت مفصل نوشت ودرسال بعد شيخ غافل آن را اجراكرد. آوازه اين عزاداري به سرعت پخش شد وسال به سال بيشتربرشهرت آن افزوده گشت وقبايل همجوارقبيله آل كثيرمنتظرحلول ماه محرم الحرام مي شوند تا درمراسم عزاداري سيدالشهدا شركت كنند. حتي بعضي ازآنها ازروزهفتم ماه محرم مي آمدند و تا روزدهم كه روزبرگزاري مراسم بودمي ماندند و فرزندان روستا قبيله آل كثيردراين مدت ميزبان آنان بودند و به رغم كمبودها و سختي زندگي درآن زمان و وجود خانه هايي كه ازسياه چادرها وخيمه ها و مانند آنها درست شده بود ازميهمانان خود به گرمي استقبال مي كردند و اين كار را به خاطرخدمت به دين ولبيك گفتن به نداي هل من ناصرينصرني امام حسين (ع) سيدالشهدا وبراي رضاي انجام مي دادند وعلاوه برآن ميهمان نوازي را خلق وخويي پسنديده ازاخلاق قوم عرب مي دانستند وگراميداشت مهمان را ازصفات نيكوي خود به حساب مي آورند. دراين مورد شاعرعرب مي گويد:

           و اني لهعبد الضيف مادام نازلا *******و مالي سواها شيمه تشبه العبدا

     و من بنده مسلمانم تا زماني كه در خانه من است و جز اين طبيعتي بنده گونه ندارم

 بعضي مردم درآن زمان مي گفتند بركت را در رزق و روزي خودمان احساس مي كرديم آنها كرامات زيادي را ازاين عزاداري مي ديدند. درآن زمان شبيه (تعزيه) اسراي اهل بيت و آنچه كه درمجلس يزيد بن معاويه برآنها گذشت براي حفظ شان ومنزلت اهل بيت شبانه برگزاري مي كردند وازشمع و وسايل ديگري براي روشنايي استفاده مي كردند. هرچند كه افرادي كه نقش زنان اهل بيت را ايفا ميكردند در حقيقت مرد بودند و با اين وجود نشان دادن آنها را در روز حتك حرمت به اهل بيت مي دانستند و داستاني كه سالخوردگان در اين مورد بارها تعريف كردند اين است كه در يكي از سالها كه قبيله آل كثير در حال عزاداري بودند مردي از قبيله ديگر به طرف آنان تير اندازي كرد تا مراسم عزاداري را بر هم زند آنان گمان كردند كه مورد حمله دشمن قرار گرفته اند زيرا در آن زمان غارت و دزدي از امور عادي بود و همه پس از شنيدن تير اندازي متواري شدند و مراسم عزاداري به هم خورد.در همان سال عذاب خداوند بر آن مرد نازل شد و آن شخص و فرزندانش به هلاكت رسيدند و مقطوع نسل شد.بعد از وفات شيخ غافل فرزند بزرگش شيخ علي رهبري قبيله آل كثير را به عهده گرفت.او به دينداري و تقوا معروف شده بود به طوري كه باستان شناس فرانسوي مادام ديولافا در كتاب خود كه به آن باستان شناسي شوش ترجمه شد.مي گويد شيخ علي مردي متدين و نسبت به دينش متعصب بود.شيخ علي در زمان رهبري قبيله خود بنايي معروف به حسينيه را در كنار رود خانه دز ساخت كه معماري آن همانند مساجد بود كه در آن آلات و وسايل شبيه (تعزيه گرداني) مانند شمشيرها و نيزه ها و چيزهايي كه به نام دوائر معروف بودند نگهداري مي شد.دوائر عبارتند از خانه هايي كه از جنس چوب بودند و شكلي مانند هرم داشتند ارتفاع اين هرم ها 10 متر بود و با رنگ هاي متنوع رنگ آميزي ميشد و آن ها را تزيين ميكردند و به جاي خيمه از آن ها استفاده مي كردند و هر كدام از آنها را به نام يكي از اهل بيت منصوب مي كردند.مثلآ مي گفتند اين دائره امام حسين(ع) است و ديگري را دائره حضرت ابوالفضل(ع) مي ناميدند.آري آن حسينيه براي محافظت از الات و ادوات شبيه (تعزيه گرداني)از باران زمستان و گرماي آفتاب در تابستان ساخته شد و بعد از عمليات اسكان عشاير كه در اوايل حكومت پهلوي يعني در حدود 80 سال پيش صورت گرفت از الات و ادوات شبيه(تعزيه)در خانه ها نگهداري مي شد و از آن حسينيه بي نياز شدند و تا 40 سال پيش آثار آن پا بر جا بود.بعد از وفات شيخ علي رهبري قبيله را فرزند بزرگش شيخ حيدر به عهده گرفت او مردي شجاع و متدين بود و از اطاعت ارتش اشغال گر انگليس در جنگ جهاني اول امتناع كرد.وي از ملاقات و دست دادن با نماينده انگليس خود داري كرد و بين ارتش اشغالگر و قبيله آل كثير جنگي صورت گرفت به نام جنگ هندو معروف شد.و سبب تسميه آن اين بود كه بيشتر سربازان ارتش انگليسي را سربازهندي  تشكيل ميدادند در اين جنگ تعدادي از افراد قبيله آل كثير به شهادت رسيدند و شيخ حيدر اسير شد و او را در قلعه شوش كه مقر فرماندهي حاكم انگليسي بود زنداني كردند.شيخ حيدر در همان قلعه وفات يافت و گفته مي شود كه توسط حاكم انگليسي مسموم شد.بعد از وفاتش رهبري قبيله به فرزندش شيخ خلف رسيد.وي در برپايي مراسم شبيه (تعزيه) راه پيشينيان خود را ادامه داد و در اين راه اموال زيادي را صرف مي كرد و خود شخصآ در اين مراسم حضور پيدا مي كرد و بر اجراي مراسم نظارت مستقيمي داشت و سرانجام در سال 1353ه.ش و در روز عاشورا به هنگام اقامه شبيه پايش به سيم بلند برخورد كرد و به زمين افتاد و از آنجا جهت معالجه شكستگي كه از ناحيه پا ديده بود به بيمارستان منتقل شد و بعد از 4 ماه كه در بستر بيماري بود به ديده از حق شتافت.او يكي از شخصيتهاي برجسته قبيله آل كثير بود كه ارادت خاصش به اهل بيت زبانزد خاص و عام بود.اين مراسم به ديگر روستاها و قبايل مجاور منتقل شد و خدا را به خاطر اين امر سپاس مي گوييم.خصوصآ بعد از انقلاب اسلامي اين مراسم (عزاداري) در تمام روستاها و عشاير رواج پيدا كرد و منبر حسيني نقش مهمي را در نشر فرهنگ ديني و آگاهي مردم به خصوص جوانان كه آينده سازان كشورند ايفا مي كرد و لازم به ذكر كه در گذشته برگذاري شبيه و مراسم عذاداري وسيله اي كسب رزق و جمع آوري نذورات نبود بلكه هدف از برگذاري آن اظهار مظلوميت اهل بيت(ع) و زنده نگه داشتن نام آنها و همچنين محكوم كردن دشمنان تشيع و نشر عقايد و افكار آنان بود و روشن است كه روي آوردن به امور مادي قداست اين مراسم را از بين مي برد و تاثير آن را بر روح و روان مردم كم مي كند و ميدان را براي تمسخر و استهزاي دشمنان اهل بيت باز ميكند كه هميشه به دنبال فرصت براي ضربه زدن به عقايد شيعيان هستند و بديهي است كه امام حسين(ع) و يارانش براي تامين رزق و روزي عده اي از مردم كه مي خواهند سر بار ديگران شوند شهيد نشدند بلكه به خاطر ارزشهاي والاي انساني و حفاظت از كرامت و ناموس دين شهيد شدند و اوست كه مي گويد اگر دين جدم پايدار نشود مگر با كشتنم پس اي شمشيرها مرا دريابيد. آري هدف از برپايي اين مراسم شناخت مفاهيم دين و نشرعدل و اصلاح و مبارزه با هر گونه ظلم و فساد است و از خداوند منان مسئلت مي داريم كه همه ما را از رهروان و پيروان اهل بيت در دنيا و آخرت قرار دهد.

+ نوشته شده در یکشنبه بیست و پنجم شهریور 1386ساعت 16:45 توسط قاسم منصور آل کثیر |